Küresel enerji ticaretinin en kritik can damarlarından biri olan Hürmüz Boğazı, bölgedeki jeopolitik gerilimlerin ve uluslararası güç mücadelelerinin merkez üssü olmaya devam ediyor. Dünya petrol taşımacılığının çok büyük bir bölümünün sağlandığı ve küresel ticaretin kilit noktası konumunda olan bu stratejik su yolunda, İran yönetimi dengeleri tamamen değiştirecek yeni bir dönemin kapılarını araladığını tüm dünyaya ilan etti. Özellikle son dönemde artan bölgesel kutuplaşmaların gölgesinde alınan bu yeni kararlar, hem uluslararası deniz taşımacılığını hem de küresel enerji piyasalarının tedarik zincirini derinden etkileyecek potansiyele sahip.
Yönetim planı on iki madde olarak düzenlendi
İran Devlet Televizyonu’nun aktardığı son dakika gelişmesine göre, İran Meclis Başkan Yardımcısı Ali Nikzad, ülkenin güneyinde yer alan Hürmüzgan eyaletine bağlı Bender Abbas kentine kritik bir ziyaret gerçekleştirdi. Nikzad, bu temasları sırasında Hürmüz Boğazı’nın yönetimine ve yeni geçiş protokollerine dair uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandıracak çok net açıklamalarda bulundu.
İran’ın stratejik sularındaki askeri ve ekonomik hakimiyetini artırmayı hedefleyen yeni düzenlemenin detaylarını paylaşan Nikzad, yapılan planlamaları şu sözlerle ifade etti: “Hürmüz Boğazı yönetim planı 12 madde olarak düzenlenmiştir. Bu plana göre, İsrail gemilerinin Hürmüz Boğazı’ndan geçmesine asla izin verilmeyecek. İran’a düşmanca girişimde bulunan ülkelerin gemilerinin de savaş tazminatı ödemedikleri takdirde geçişine izin verilmeyecek. Diğer gemiler ise İran Meclisi tarafından oluşturulan yasa ve İran tarafından verilecek izin doğrultusunda geçiş yapabilecek.”
Trafik dayatılan üçüncü savaştan önceki gibi olmayacak
Bu sert tedbirlerin ve yeni yasal çerçevenin, bölgedeki enerji koridorlarının güvenliği konusunda uluslararası aktörleri yeni ve zorlu stratejiler belirlemeye iteceği öngörülüyor. Boğazdaki egemenlik haklarından kesinlikle taviz vermeyeceklerinin altını çizen Meclis Başkan Yardımcısı Nikzad, durumun ciddiyetini tarihi bir kıyaslama ile vurgulayarak, “Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiği, dayatılan üçüncü savaştan önceki gibi olmayacak. Hürmüz Boğazı’nın yeni yönetim biçimi, petrolün millileştirilmesi kadar önemlidir.” şeklinde konuştu.
Boğazdan elde edilen gelirin paylaşım planı
Nikzad’ın Bender Abbas ziyaretinde kendisine eşlik eden isimlerden biri olan İran Meclisi Bayındırlık Komisyonu Başkanı Muhammed Rıza Rızai de konunun sadece siyasi değil, aynı zamanda ekonomik boyutlarına dikkat çekti. Hürmüz Boğazı’nın kontrolünün ülkenin geleceği için taşıdığı hayati öneme değinen Rızai, bu stratejik hamlenin nükleer güç elde etmekten bile daha kritik bir eşik olduğunu belirterek şu değerlendirmeyi yaptı: “Hürmüz Boğazı geçişlerinden elde edilecek gelirin yüzde 30’u silahlı kuvvetlerin güçlendirilmesine, yüzde 70’i ise halkın yaşam koşullarının iyileştirilmesi ve kalkınma hamlelerine ayrılacak.”
Alınan bu kararların, halihazırda son derece kırılgan olan Ortadoğu jeopolitiğinde ve küresel ticaret rotalarında ne gibi sarsıntılara yol açacağı büyük bir merak konusu. Özellikle enerji ithalatına bağımlı sanayi devlerinin, İran’ın tek taraflı olarak uygulamaya koymayı planladığı bu yeni geçiş ve tazminat protokolüne nasıl bir reaksiyon göstereceği önümüzdeki günlerin en önemli gündem maddesi olacak. Bütün dünya şimdi, bu kritik adımın ardından atılacak yeni diplomatik ve askeri hamleleri yakından takip ediyor.
KAYNAK : AA